آموزشگاه ابتدایی زندی دخت

مقدمه
جزوه اي كه در پيش رو داريد ، همانگونه كه از عنوان آن هويداست مجموعه اي از دستورالعمل ها و راهنمايي هايي است كه براي مجريان طرح ارزشيابي توصيفي تهيه و تدوين شده است .

 ضرورت داشت در اين نوشتار بحثي درباره ارزشيابي تكويني و ارزشيابي عملكردي مطرح مي شد، امّا از آنجا كه اين دو عنوان طي جلسات توجيهي مورد بحث قرار خواهد گرفت لذا از پرداختن به جزئيات آن خودداري شده و به ذكر همين نكته بسنده مي شود كه اين دو رويكرد در طرح ارزشيابي توصيفي محوريت داشته و لذ شايسته است مجريان محترم طرح به خوبي با آن آشنا شده و بر مفاهيم اساسي آن تسلط پيدا نمايند .

1- كارنامه توصيفي
كارنامه توصيفي ابزار جديدي است كه براي ارايه باز خورد نتايج معلم از تلاش و عملكرد دانش آموز در فرآيند ياددهي ـ يادگيري آماده مي شود . اين كارنامه با كارنامه رايج كه صرفاً نمرات دانش آموزان در آن درج مي شود ؛ تفاوت بسيار دارد . بنابراين لازم است معلم گرامي با اجزاء و ابعاد اين كارنامه و چگونگي تكميل آن آشنا شود .

الف ـ مشخصات دانش آموز در اين قسمت مشخصات ، شناسنامه اي و خانوادگي دانش آموز درج مي شود .
ب ـ وضعيت حضور و غياب دانش آموز
از آنجا كه در الگوي ارزشيابي حضور در كلاس درس ، ملاك مهمي به شمار مي رود بنابراين معلم ضمن مراقبت و دقت در مورد وضعيت حضور و غياب دانش آموز و پي گيري علل غيب ها آمار دقيق را اعلام نمايد .
انعكاس غيبت دانش آموز به والدين و بررسي علل آن در طول سال و درج آن در كارنامه در دو نوبت به شناخت وضعيت دانش آموز كمك مي نمايد .
ج ـ فعاليت هاي برجسته دانش آموز
در اين قسمت برخي فعاليت هاي برجسته دانش آموز فهرست مي گردد ، از جمله مشاركت ها ، فعاليتهاي علمي و درسي ، فعاليتهاي هنري ، مسئوليت هاي ويژه اي كه دانش آموز به عهده گرفته و به خوبي آن را انجام داده است و …
فعاليت هايي برجسته تلقي مي شود كه بالاتر از حدّ انتظار باشد .
د ـ عملكرد درسي
در اين بخش عملكرد درسي دانش آموز بر اساس اطلاعات جمع آوري شده در فرآيند ياددهي ـ يادگيري ارزشيابي مي شود . تفاوت اساسي اين قسمت از كارنامه توصيفي ، با كارنامه رايج در آن است كه ؛ اولاً مقياس رتبه اي به كار برده مي شود

 (به جاي مقياس فاصله اي 20-0) ؛ ثانياً انتظارات در هر يك از موارد درسي به تفكيك مورد ارزشيابي قرار مي شود .
. به عبارت روشن تر، تكميل اين كارنامه مستلزم دو فعاليت مهم و متمايز است :
الف : جمع آوري اطلاعات ؛
ب : داوري در خصوص ميزان تحقق انتظارات ؛
مقياس ها
همانگونه كه قبلاً بيان شد ارزشيابي توصيفي به صورت رتبه اي تدوين شده است ، در اين بخش بنا به ضرورت ، توضيح و تشريح مقياس مورد استفاده در ارزيابي از عملكرد تحصيلي دانش آموز را مورد توجه قرار مي دهيم .
خواندن و نوشتن
اين ماده درسي دو مهارت اساسي و مهم را كه از اهداف دوره ابتدايي است ، در بر دارد و از آنجا كه آغاز شكل گيري اين دو مهارت در پايه اوّل ابتدايي است و مراقبت معلم نسبت به آن ضروري است ، انتظارات در اين ماده به قرار زير است :
ـ گوش دادن
نشانه هاي مربوط به اين انتظار كه بر اساس تمرينات ، گوش كن و بگو ، بگرد و پيدا كن ، كتاب بخوانيم قابل بررسي است عبارتند از :

از دستورالعمل هاي ساده پيروي مي كند ، قادر به دريافت ارتباط بين بخش هاي مختلف پيام است ، درباره ي شنيده ها به اظهار نظر مي پردازد ، با دقت و علاقه و تمركز به سخنان گوش مي دهد .
ـ سخن گفتن
مهارت سخن گفتن : مهارتي است كه دانش آموز مدت ها قبل از ورود به دبستان آن را كسب مي كند . امّا سخن گفتن خوب داراي نشانه هاي است كه اين نشانه ها را با تكيه بر تمرينات : به دوستانت بگو ، گوش كن و بگو ، ببين و بگو ، كتاب بخوانيم مي توان در دانش آموزان بررسي كرد ،
ـ روان خواندن
روان خواني مهارتي است كه خود شامل اجزاء و عناصري است ، نشانه هاي روان خواني را مي توان به قرار زير فهرست نمود . ( معلم مي تواند اين نشانه ها و شواهد را در حين تمرينات روان خواني ، كتاب خواني ، با هم بخوانيم در كتاب بخوانيم را گردآوري كند )
توانايي بلند خواني و صامت خواني را دارد ، هنگام خواندن از لحن و آهنگ مناسب استفاده مي كند ، هدف و منظور نوشته ها را درك مي كند ، به سؤالات متن خوانده شده ، پاسخ مي دهد ، علايم سجاوندي و نقطه گذاري را در جمله ها و متن درك مي كند ، متون ، شعر و داستان متناسب با سن خود را دركمي كند .

نشانه هاي فارسي را تشخيص مي دهد .
ـ زيبا نوشتن
نشانه هاي تحقق اين انتظار شامل موارد زير است :
رعايت صحيح رسم الخط مورد نظر ، رعايت فاصله بين كلمات و تناسب در اندازه حروف يك كلمه .
انتظارات در جنبه اجتماعي بدين قرار اند:
ـ با ديگران همكاري مي كند
عبارتند از:
· به موقع كارها وتكاليف خودرا انجام مي دهد.
· درحفظ وسايل شخصي وعمومي مي كوشد.
· ازمقررات مدرسه پيروي مي كند.
- به ديگران احترام مي گذارد
· باهمسالان ومعلمان محترمانه برخورد مي كند.
· به اموال ووسايل ديگران بدون اجازه دست نمي زند.
· از اشتباهات خود عذرخواهي مي كند.
· پرخاشگري ودعوا نمي كند.
- دربحث هاوگفتگوها شركت مي كند
ارتباط اجتماعي از اساسي ترين مهارت هاي اجتماعي است، بدون ارتباطات انساني جامعه اي تحقق نمي يابد. رابطه كلامي مهمترين نوع ارتباط است كه معلم بايست در مدرسه اين مهارت را توسعه وگسترش دهند.
- توصيه هاي معلم
از آنجا كه ممكن است در فرآيند پيشرفت كودك، نقاط ضعفي ديده شود، بنابراين معلم مي بايست به منظور رفع وبهبود برنامه ها فعاليتهايي را پيشنهاد نمايد. به عبارت ديگر، معلم شواهدي دردست دارد كه خطر افت را دركودك پيش بيني مي نمايد، لذا توصيه هاي لازم وضروري را دراين بخش منعكس مي كند.
نظر والدين
دراين قسمت، والدين پس از رويت كارنامه مي توانند نظرات خودرا به صورت تحليلي منعكس نمايند، ممكن است نظرات والدين به معلم در بهبود واصلاح فرآيند يادگيري كودك موثر باشد، لذا اين بخش را مي بايست جدي گرفت ونبايستي به تعارف وتشكر بسنده كرد.

تاييد وتصميم
در نوبت اول مندرجات كارنامه مورد تاييد معلم ومدير مدرسه قرار ميگيرد ودر نوبت دوم اجازه ارتقاء به دانش آموز داده مي شود كه لازم است مورد تاييد مدير مدرسه نيز قرار گيرد.
چك ليست يا سياهه رفتار
چك ليست ، عبارتست از مجموعه اي از نشانه ها وشواهد كه به يك انتظار يا انتظارات خاصي مربوط مي گردند معلم براساس مشاهدات معمول خود دركلاس درس يا فضاي ديگر، وجود ياعدم وجود شواهد را دررفتار وعملكرد فرد، مشخص مي نمايد. معلمان مي توانند براساس تشخيص خود چك ليست ها را براي مواد درسي واهداف مختلف تهيه واجرا نمايند. به عنوان مثال مي توان چك ليستي براي درس علوم براساس انتظارات ونشانه هاي مشخص شده، تهيه نمود. به عنوان نمونه براي وضعيت اجتماعي، دانش آموز چك ليستي تهيه شده است كه در بخش ضمائم همين جزوه آورده شده است.
آزمون
آزمون هاي مداد كاغذي، يكي از ابزارهاي جمع آوري اطلاعات براي ارزشيابي از عملكرد تحصيلي دانش آموزان است، كه در برخي از دروس مانند رياضي ونوشتن بنابر نظر معلم از آن استفاده لازم مي شود، در دروس ديگر مانند

علوم قرآن وهنر وخواندن نيازي به آزمون هاي مداد كاغذي نيست، آزمون هاي مداد كاغذي نبايستي به گونه اي اجرا شود كه وضعيت اضطراب آور امتحان را تداعي كند
تكاليف درسي از منظر تعداد دانش آموزان درگير به سه دسته تقسيم مي شود
1- تكاليف عمومي: تكاليفي كه براي تمامي دانش آموزان كلاس در نظر گرفته مي شود.
2- تكاليف گروهي: فعاليت گروهي در كلاس درس امروزه بسيار مورد اقبال معلمان است معلمان تلاش مي كنند تعداد محدودي از بچه ها را دريك گروه خاص سازمان داده وآن ها را براي انجام فعاليت ها خاص به مشاركت وادار كنند تكاليف گروهي براساس نوع گروه وهدف گروه ارايه مي گردد مهم اين است كه تكاليف گروهي بايستي قابليت انجام گروهي را نيز داشته باشد وآنها را به تعامل وهمفكري وادارد.
3- تكاليف انفرادي: اين تكاليف براساس شناخت معلم از ويژگي هاي دانش آموز ارايه مي گردد وجود تفاوت هاي فردي در بين دانش آموز اين دسته از تكاليف را ضروري مي نمايد.